Organisatie >> Eredienst >> Preek J. Jonk, 23 januari 2011

Matteus 4: 18 -22 Geroepen worden en antwoord geven

23 januari 2011 Oldenkotte, Ruurlo

preek van Jaap Jonk

Als je de populaire psychologie van vandaag mag geloven waren de eerste leerlingen van jezus hun tijd ver vooruit. Wat deden die jongens? Ze maakten geen plannen voor hun carriere, ze volgende niet het business plan van hun visserijbedrijf, maar ze volgende de stem van hun hart. Zonder enig nadenken gaven ze gehoor aan de oproep van jezus om Hem te volgen. En dat hoor je nog wel eens tegenwoordig als mensen zich bezinnen op een keuze die ze moeten maken; “Je moet de stem van je hart volgen…”

Maar dat is makkelijker gezegd dan gedaan; de stem van je hart volgen. Het is immers maar al te goed denkbaar dat je dan in de eerste plaats aan jezelf denkt en aan je eigen belangen, en dat is nou niet bepaald de boodschap die spreekt uit dit bijbelgedeelte waarin het gaat over het volgen van Jezus. De leerlingen van jezus dachten nou niet bepaald aan zichzelf, integendeel zou je haast zeggen, ze laten alles wat ze hebben achter zich en gaan met Jezus mee, een onzekere toekomst tegemoet.

Je moet als mens veel keuze maken in het leven. In de afgelopen week stonden er in de kranten weer verschillende artiekelen over keuzes die jonge mensen moeten maken in verband met hun opleiding. Een keuze die bepalend zal zijn voor de richting waarin je je gaat ontwikkelen. Kies je voor exacte vakken, een technisch beroep, of juist voor iets sociaals? Kies je voor een vak met carrieremogelijkheden in de bedrijfskunde of de financien, of kies je juist voor een beroep waarin je je bezighoudt met kennis en wetenschap zoals het onderwijs?

Zo komen er in het leven talloze keuze momenten, blijf je bij je bedrijf of ga je veranderen, of ga je misschien zelfs een ander vak leren? En persoonlijke keuzes; kies je ervoor om met een vaste partner door het leven te gaan en blijf je hem of haar door dik en dun trouw, of kies je ervoor om na een tijd weer uit elkaarte gaan, en elkaar de vrijheid te geven die je dus blijkbaar niet kunt missen? Soms heeft zo’n keuze ook duidelijk te maken met je religieuze overtuiging. Soms maken mensen een keuze waarvan ze de overtuiging hebben dat ze dat doen omdat God het van ze vraagt. Met een mooi woord kun je dan spreking over een roeping, en dan lijkt het een beetje op het bijbelverhaal dat we gelezen hebben, de roeping van de discipelen. En dat verhaal heeft dan de duidelijke suggestie in zich dat een roeping ook letterlijk een roeping is; iemand vraagt jou om een keuze, en jij geeftdaar een antwoord op.

Onze rooms katholieke broeders en zusters kennen zo nog een “ roepingen zondag” een dag dat er in de kerk bijzondere aandacht is voor de mensen die een specifiek religieuze roeping hebben. Ze treden in in een klooster of gaan een opleiding volgen tot priester. Maar ook in de protestante kerken kennen we het begrip roeping. Een roeping is als iemand tot de innerlijke overtuiging komt dat hij of zij predikant moet worden. Zo kennen we ook het begrip ‘ late roeping” iemand die pas op evorde leeftijd tot hetbesluit komt om predikant te worden. Vooral in de meer bevindelijke protestante kerken wordt zo’n “late roeping” hoog gewaardeerd.

Maar een religieus geinspireerde keuze is echt niet beperkt tot het religieuze leven. Mensen kunnen bijvoorbeeld het huwelijk en verplichting tot trouw in het huwelijk als een roeping ervaren. Mensen kunnen hun beroep als een roeping ervaren. Met name in beroepen waarin mensen zorgen voor andere mensen kan dat zo zijn. Een verpleegkundige of een leraar kan zijn werk ervaren als iets dat zo bij hem past dat dat werk de zin en het doel van zijn leven is geworden.

Zoiets heeft natuurlijk twee kanten. Aan de ene kant kan het verstikkend werken als je de roeping tot trouw gaat verabsoluteren, en denkt dat er geen andere mogelijkheid meer voor jou is dan altijd bij elkaar te blijven, of altijd dat werk moet blijven doen. Het kan natuurlijk zo zijn dat de omstandigheden zo veranderen dat je terug moet komen op een beslissing die je vroeger hebt genomen.

Het kan zo worden dat iemand zijn roeping als een harnas gaat ervaren waarin je opgesloten bent en waar geen ontsnapping meer uit mogelijk is. En het is niet ondenkbaardat juist het religieuze aspect van de roeping maakt dat iemand een beslissing – uit roeping genomen – daardoor niet durft terug te draaien. Dat mensen elkaar de vrijheid niet terug kunnen geven omdat ze denken dat God dat heeft verboden. Of dat ze niet uit durven treden uit hun religieuze orde omdat ze bang zijn daarmee een heilige grens te overschrijden.

Als het zo is dan nemen we het verhaal van de roeping van de discipelen misschien ook een beetje te letterlijk. Letterlijk in die zin dat in dit verhaal Jezus letterlijk aan de vissers de vraag stelt “ Kom, volg mij” en dat de vissers er ook onmiddellijk letterlijk antwoord op geven door hun werk te laten vallen, de hele boel in de steek te laten, en met Jezus mee te gaan.

De roeping die wij in ons leven hebben is natuurlijk niet zo letterlijk, niet alleen in de zin dat wij de stem van Jezus niet meer horen. Wij moeten het doen met de geschiedenis die we over hem kennen. en omdat we de letterlijke stem van Jezus niet meer horen moeten wij het doen met onze eigen mening en met onze eigen verantwoordelijkheid. En het is natuurlijk niet toevallig dat in dat woord verantwoordelijkheid het woord “antwoord” zit. Natuurlijk hebben wij onze eigen verantwoordelijkheid, maar onze verantwoordelijkheid is ook altijd een antwoord op iets dat direct of indirect aan ons gevraagd wordt.

Overigens is het leuk om te weten dat dat woord antwoord bestaat uit de delen “ anti” en “woord”, een atwoor dis dus letterlijk het tegenwoord wat je hebt, het woord in de andere richting, naar de vrager toe uitgesproken, jouw antwoord is je reactie op het woord van de ander. Stel je voor; we nemen het verhaal uit de bijbel even heel concreet en heel letterlijk.

Stel je voor dat het zo bedoeld is dat wij ook dat woord van jezus horen “ Kom volg mij”. Stel je voor dat het de bedoeling van matteus is geweest dat iedereen die dit leest zich ook aangesproken mag weten. Stel je voor dat jezus het ook aan jou en mij vraagt, over de hoofden van de discipelen heen; “ Kom, volg mij”

In de geschiedenis zijn er genoeg mensen geweest die zich dit zo voorstelden. Een van de beroemdste Christelijke boeken is geschreven vanuit deze vraag. In 1472 schreef Thomas a kempis het beroemde boek “ Over de navolging van Christus’ in het latijn “ de imitatione Christi”. En de strekking van dat boek heeft heel veel invloed gehad op de religieuze cultuur in onze landen. Bijzonder is trouwens dat het geschreven is door een monnink in de tijd voor de reformatie, maar dat er juist door de bevindelijk protestante kerken veel aandacht aan is besteed.

De navolging van christus gaat vooral over een ingetogen en spiritueel leven, een leven dat volledig in dienst staat van kerk en geloof, je zou haast kunnen zeggen; het sluit naadloos aan bij wat de vissers deden die hun hele bedrijf lieten voor wat het was, en met jezus de armoede tegemoet gingen.

Ik zie je denken 1472 is lang geleden… Maar ook in onze tijd merk je nog sterk hoe de invloed kan zijn van het letterlijk nemen van de roeping door Christus. Als je het boek “ knielen op een bed violen” leest van Jan Siemelink dan voel je hoe sterk in de bevindelijk gereformeerde kerken nog gehecht wordt aan dat idee. Eigenlijk, eigenlijk is alles in deze wereld van geen enkele waarde… alleen het volgen van christus zou de roeping van de mens moeten zijn.

In het boek van Jan Siemelink wordt trouwens ook duidelijk hoe moeilijk en hoe gevaarlijk het is als mensen alleen maar leven met het idee “God wil het”. Zelf zeg ik altijd tegen mensen dat wij dat als mensen niet mogen zeggen “ God wil het”. Op het moment dat mensen met eljkaar over de praktijk van het geloof spreken, en iemand gebruijt het argument ‘ God wil het” dan moet je vreselijk oppassen. Het maakt mensen of doodongelukkig, of levensgevaarlijk. “ Kom, volg mij” we hebben het toch gehoord vanmorgen, en links of rechtsom moeten we toch een antwoord geven… een makkelijk antwoord bestaat niet, een eenduidig antwoord ook niet, en de kerkelijke traditie maakt het ons nietgemakkelijker…

Kom, volg mij zegt Jezus er is geen ander antwoord mogelijk dan je eigen antwoord. Er is geen ander antwoord mogelijk dan je de stem volgt van jouw hart, hoe jij antwoord wilt geven. Het volgen van jezus kan alleen in het spoor dat Hij maakt omdat jezus ons voorgaat. Dat is het spoor van Gods liefde voor de mensen. En als je in dat spoor blijft kun je ook met een gerust hart zijn stem volgen,

amen.